Pałac
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.574Z&w=3840&q=80)
Tadeusz Junak
Tadeusz Junak
Ryszard Lenczewski
Elżbieta Karwańska
Leszek Orlewicz
1980
Janusz Michałowski, Bożena Adamek, Halina Gryglaszewska
Polska
89 min.
Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi
Psychologiczny
Adaptacja powieści Wiesława Myśliwskiego pod tym samym tytułem, zrealizowana przez debiutującego Tadeusza Junaka. Historyczne wydarzenie, ofensywa Armii Czerwonej w 1945 roku, stała się pretekstem do opowieści o dotychczasowych relacjach między ziemiaństwem a chłopstwem.
Gdy w obawie przed radzieckimi żołnierzami rodzina i służba dziedzica opuszczają tytułowy pałac, z nieśmiałością wchodzi do niego dworski pasterz. To moment, gdy rzeczywistość zaczyna mieszać się z jawą. Bohaterowi wydaje się, że sam jest dziedzicem, a przemoc i pogardę, której jako mieszkaniec wsi doświadczył, oddaje teraz w świecie wyobraźni innym przedstawicielom ludu. Sfotografowane przez Ryszarda Lenczewskiego sceny polowania, hucznego balu czy realizacji prawa pierwszej nocy przedstawione są w poetyce onirycznej, ale odbijają w sobie faktyczne okrucieństwo polskich panów w stosunku do poddanych oraz dewastujący wpływ takiego traktowania na mieszkańców polskiej wsi.
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.280Z&w=3840&q=80)
Zobacz na mapie
Skansen w Sanoku
Dzieje się tu bardzo krótka i dynamiczna scena, obrazująca przerażenie mieszkańców wsi zbliżającym się frontem. Kobiety, dzieci i mężczyźni przerywają swoje codzienne zajęcia, w popłochu biegając przed siebie i próbując znaleźć schronienie. Porywisty wiatr i niebo zasnute dymem płonących zabudowań to wizualny znak chłopskich emocji. Nad mieszkańcami wisi wielka niewiadoma – co się zmieni, gdy przyjdzie nowa władza? Wśród zabudowań widocznych w tej scenie można rozpoznać między innymi kapliczkę z Lisznej, chałupę z Klimkówki, zagrodę z Iwonicza, dom nauczyciela, a także młyn z Woli Komborskiej i chałupę z Moszczenicy. Wspomniane obiekty już nie istnieją, spłonęły w pożarze. Lokacja szczegółowa: zabudowa przed pożarem w 1994 roku.