Przejdź do treści głównej
Strona główna - Filmy - Pałac

Pałac

Reżyseria

Tadeusz Junak

Scenariusz

Tadeusz Junak

Zdjęcia

Ryszard Lenczewski

Scenografia

Elżbieta Karwańska

Muzyka

Leszek Orlewicz

Rok produkcji

1980

Obsada

Janusz Michałowski, Bożena Adamek, Halina Gryglaszewska

Produkcja

Polska

Czas trwania

89 min.

Producent

Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi

Miejsca

Sanok

Kategoria

Psychologiczny

Debiut fabularny Tadeusza Junaka, współzałożyciela Warsztatu Formy Filmowej PWSFTviT, w którym wcześniej realizował filmy eksperymentalne. Film jest adaptacją powieści pod tym samym tytułem autorstwa Wiesława Myśliwskiego – pisarza mocno osadzonego w tematyce chłopskiej i uznawanego za jednego z najwybitniejszych polskich twórców. Tocząca się na drugim planie II wojna światowa staje się tu pretekstem do opowieści o dotychczasowych relacjach między ziemiaństwem a chłopstwem. Gdy w obawie przed nadchodzącym frontem rodzina i służba dziedzica opuszczają pałac, z nieśmiałością wchodzi do niego dworski pasterz i owczarz (Janusz Michałowski). To moment, gdy rzeczywistość zaczyna mieszać się z fantazją i wspomnieniami. Bohaterowi wydaje się, że sam jest dziedzicem, zaczyna poddawać refleksji sens ludzkiego życia, jednocześnie przemoc i pogardę, której do tej pory doświadczył, stosuje wobec innych przedstawicieli ludu. 

Sfotografowane przez Ryszarda Lenczewskiego sceny polowania czy egzekucji prawa pierwszej nocy przedstawione są w poetyce onirycznej, ale odbijają w sobie faktyczne okrucieństwo polskich panów w stosunku do poddanych oraz dewastujący wpływ takiego traktowania. Muzyka Leszka Orlewicza podkreśla z kolei napięcia i nieufność towarzyszące relacjom między panami i chłopstwem oraz obawy wobec narastającej chłopskiej rozpaczy i złości. Tytułowy pałac w scenach zewnętrznych został zagrany przez Zamek w Łańcucie. Wnętrza częściowo fotografowano w Łańcucie, a częściowo w Pałacu Izraela Poznańskiego w Łodzi, sceny początkowe nakręcono natomiast w skansenie w Sanoku. 

Zobacz na mapie

Skansen w Sanoku

Dzieje się tu bardzo krótka i dynamiczna scena, obrazująca przerażenie mieszkańców wsi zbliżającym się frontem. Kobiety, dzieci i mężczyźni przerywają swoje codzienne zajęcia, w popłochu biegając przed siebie i próbując znaleźć schronienie. Porywisty wiatr i niebo zasnute dymem płonących zabudowań to wizualny znak chłopskich emocji. Nad mieszkańcami wisi wielka niewiadoma – co się zmieni, gdy przyjdzie nowa władza? Wśród zabudowań widocznych w tej scenie można rozpoznać między innymi kapliczkę z Lisznej, chałupę z Klimkówki, zagrodę z Iwonicza, dom nauczyciela, a także młyn z Woli Komborskiej i chałupę z Moszczenicy. Wspomniane obiekty już nie istnieją, spłonęły w pożarze. Lokacja szczegółowa: zabudowa przed pożarem w 1994 roku.