Pałac
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.574Z&w=1920&q=80)
Tadeusz Junak
Tadeusz Junak
Ryszard Lenczewski
Elżbieta Karwańska
Leszek Orlewicz
1980
Janusz Michałowski, Bożena Adamek, Halina Gryglaszewska
Polska
89 min.
Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi
Psychologiczny
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.574Z&w=1920&q=80)
Debiut fabularny Tadeusza Junaka, współzałożyciela Warsztatu Formy Filmowej PWSFTviT, w którym wcześniej realizował filmy eksperymentalne. Film jest adaptacją powieści pod tym samym tytułem autorstwa Wiesława Myśliwskiego – pisarza mocno osadzonego w tematyce chłopskiej i uznawanego za jednego z najwybitniejszych polskich twórców. Tocząca się na drugim planie II wojna światowa staje się tu pretekstem do opowieści o dotychczasowych relacjach między ziemiaństwem a chłopstwem. Gdy w obawie przed nadchodzącym frontem rodzina i służba dziedzica opuszczają pałac, z nieśmiałością wchodzi do niego dworski pasterz i owczarz (Janusz Michałowski). To moment, gdy rzeczywistość zaczyna mieszać się z fantazją i wspomnieniami. Bohaterowi wydaje się, że sam jest dziedzicem, zaczyna poddawać refleksji sens ludzkiego życia, jednocześnie przemoc i pogardę, której do tej pory doświadczył, stosuje wobec innych przedstawicieli ludu.
Sfotografowane przez Ryszarda Lenczewskiego sceny polowania czy egzekucji prawa pierwszej nocy przedstawione są w poetyce onirycznej, ale odbijają w sobie faktyczne okrucieństwo polskich panów w stosunku do poddanych oraz dewastujący wpływ takiego traktowania. Muzyka Leszka Orlewicza podkreśla z kolei napięcia i nieufność towarzyszące relacjom między panami i chłopstwem oraz obawy wobec narastającej chłopskiej rozpaczy i złości. Tytułowy pałac w scenach zewnętrznych został zagrany przez Zamek w Łańcucie. Wnętrza częściowo fotografowano w Łańcucie, a częściowo w Pałacu Izraela Poznańskiego w Łodzi, sceny początkowe nakręcono natomiast w skansenie w Sanoku.
Zobacz na mapie
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.574Z&w=1920&q=80)
Skansen w Sanoku
Dzieje się tu bardzo krótka i dynamiczna scena, obrazująca przerażenie mieszkańców wsi zbliżającym się frontem. Kobiety, dzieci i mężczyźni przerywają swoje codzienne zajęcia, w popłochu biegając przed siebie i próbując znaleźć schronienie. Porywisty wiatr i niebo zasnute dymem płonących zabudowań to wizualny znak chłopskich emocji. Nad mieszkańcami wisi wielka niewiadoma – co się zmieni, gdy przyjdzie nowa władza? Wśród zabudowań widocznych w tej scenie można rozpoznać między innymi kapliczkę z Lisznej, chałupę z Klimkówki, zagrodę z Iwonicza, dom nauczyciela, a także młyn z Woli Komborskiej i chałupę z Moszczenicy. Wspomniane obiekty już nie istnieją, spłonęły w pożarze. Lokacja szczegółowa: zabudowa przed pożarem w 1994 roku.
.jpg%3F2026-01-19T13%3A40%3A34.280Z&w=1920&q=80)