Sanok

W dniach 8-11 sierpnia 2024 r. w Sanoku otwarto kolejny, piąty odcinek Podkarpackiego Szlaku Filmowego. Czterodniowe wydarzenie wypełniły plenerowe i kinowe projekcje filmowe, spotkania twórcami, panele dyskusyjne, wystawy tematyczne, spacery śladem historycznych produkcji oraz koncerty. W wydarzeniu wzięło udział ponad 2800 osób.

W programie filmowym znalazły się wybrane polskie filmy fabularne, do których zdjęcia powstały w Sanoku i okolicach, filmy związane z postacią urodzonego w Sanoku Zdzisława Beksińskiego oraz dokumenty związane z historią miasta lub osobami stąd pochodzącymi. Spośród ponad dwudziestu produkcji związanych z Sanokiem zaprezentowanych zostało 12 filmów fabularnych wpisujących się w charakter wydarzenia, wśród nich: „Wolna sobota” (reż. Leszek Staroń, 1977), „Hasło” (reż. Henryk Bielski, 1976), „Oko Proroka” (reż. Paweł Komorowski, 1982), „Serce, serduszko” (reż. Jan Jakub Kolski, 2014), „Syberiada polska” (reż. Janusz Zaorski, 2013), „Ostatnia rodzina” (reż. Jan P. Matuszyński, 2016), „Wołyń” (reż. Wojciech Smarzowski, 2016), „Przeklęte Oko Proroka” (reż. Paweł Komorowski, 1984), „Weigl. Zwyciężyć tyfus” (reż. Marcin Głowacki, 2023), „Wiosna 1941” (reż. Uri Barbash, 2008), „Lekcja martwego języka” (reż. Janusz Majewski, 1979), „Disco Boy” (reż. Giacomo Abbruzzese, 2023), 6 odcinków serialu „Crimen” (reż. Laco Adamik, 1988).

W programie zaprezentowanych zostało 7 dokumentów związanych z wydarzeniami, historiami i ludźmi związanymi z Sanokiem lub okolicami. Premierowo pokazano dwa dokumenty. Pierwszym z nich jest film o Łukaszu Łagożnym „Przepraszam za marzenia”. Reżyserem filmu jest dokumentalista Rafał Gużkowski, a bohaterem pochodzący z Sanoka polski himalaista, alpinista, taternik. Drugim dokumentem jest krótkometrażowy film Mateusza Gołębiewskiego „Przed skokiem”, w którym autor pokazał dzień treningowy z życia skoczków i skoczkiń narciarskich należących do klubu ZKN Sokół Zagórz. Film pokazywany był na festiwalach, ale nie miał jeszcze premiery regionalnej. Oba filmy zostały wyprodukowane w ramach programu Podkarpacka Kronika Filmowa. W programie znalazły się dokumenty o lokalnych twórcach kultury, m.in. o znanym malarzu „deskali” Arkadiuszu Andriejkowie, „Sanocczyzna Janusza Szubera”, połączona ze spotkaniem z przyjaciółmi poety, czy „Sanok – pamiętam” w reżyserii Grzegorza Gajewskiego. Będzie mieć miejsce również premiera kanadyjskiego filmu „Przeprawa przez rzekę”, połączona ze spotkaniem z reżyserem Allanem Novakiem.

Muzeum Historyczne w Sanoku, które było głównym partnerem wydarzenia, posiada największą na świecie – licząca ok. 600 prac – ekspozycję prac jednego z najciekawszych, najbardziej intrygujących artystów współczesnych. W swoich zbiorach posiada również pamiątki po malarzu oraz archiwum multimediów. Wśród nich są setki niepublikowanych dotąd filmów nakręconych przez Beksińskiego. Filmy te po raz pierwszy zostały publicznie zaprezentowane podczas wydarzenia. W programie filmowym znalazły się też „Ostatnia rodzina” w reż. Jana P. Matuszyńskiego oraz dokument „Z wnętrza” w reż. Cezarego Grzesiuka i sanoczanina Tomasza Szwana. Projekcjom towarzyszyły spotkania z twórcami. Dodatkowo odbyły się panele z udziałem twórców kultury, którzy zajmują się twórczością Beksińskiego. Miał miejsce również pokaz specjalny filmu „Monty Python i Święty Graal”, do którego listę dialogową tłumaczył i czyta Tomasz Beksiński. 

Ważnym wydarzeniem było spotkanie z twórcami filmów i seriali, którzy pracowali w sanockim skansenie. Wśród gości byli m.in. aktor Eryk Lubos, reżyser Maciej Migas, scenograf Marek Zawierucha.

Przed Muzeum Historycznym eksponowana była wystawa poświęcona Beksińskiemu i rodzinie. W Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, podczas jednego z paneli, eksponowane były fotosy, werki, zdjęcia z planów filmów, które powstawały w skansenie na przestrzeni kilku dekad.

Gośćmi wydarzenia byli m.in.: Olgierd Łukaszewicz, Aleksandra Konieczna, Robert Bolesto, Jan Matuszyński, Eryk Lubos, Marcin Głowacki, Marek Zawierucha, Maria Blicharska, Grzegorz Gajewski, Cezary Gajewski, Łukasz Łagożny, Rafał Gużkowski, Tomasz Szwan, Krystian Kamiński, Mariusz Bonaszewski, Janusz Barycki, Wiesław Banach, Jarosławem Serafin, Małgorzata Sienkiewicz-Woskowicz, Allan Novak wraz z rodziną.

Wieczory filmowe uświetniły dwa koncerty. Mikołaj Trzaska wraz Olo Walickim zagrali kompozycje do filmów Wojciecha Smarzowskiego. Lokalnym akcentem muzycznym był koncert zespołu „Wernyhora”, który działa w Sanoku  od 2019 roku. Muzycy twórczo sięgają głównie do muzycznych tradycji polsko-ukraińskiego pogranicza, a zwłaszcza do muzyki mieszkańców Karpat (od Łemkowszczyzny po Huculszczyznę). Zespół za swoją interpretację muzyki Bojków otrzymał I nagrodę Festiwalu Muzyki Folkowej Polskiego Radia „Nowa Tradycja” (2021).

Wydarzenie było współfinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Województwa Podkarpackiego.

 Zapraszamy do obejrzenia relacji wideo z wydarzenia.