Jesteś tutaj

- Strona główna - Filmy - Młody Piłsudski

Młody Piłsudski

Reżyseria

Jarosław Marszewski

Scenariusz

Jarosław Sokół, Ewa Wencel

Zdjęcia

Michał Sobociński, Wojciech Suleżycki

Scenografia

Joanna Białousz

Muzyka

Bartosz Chajdecki

Rok produkcji

2019

Obsada

Grzegorz Otrębski, Kuba Dyniewicz, Sebastian Cybulski, Marek Kalita, Urszula Grabowska, Jan Englert, Roman Gancarzyk

Produkcja

Polska

Czas trwania

45 min./odcinek

Producent

Telewizja Polska, Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

Miejsca

Przemyśl

Lokacje

ul. Władycze w Przemyślu,ul. Biblioteczna w Przemyślu,ul. Basztowa w Przemyślu,ul. Smolki w Przemyślu,Rynek Główny w Przemyślu,ul. Katedralna w Przemyślu,Cmentarz Główny w Przemyślu,Park Zamkowy im. Mariana Strońskiego w Przemyślu,Pracownia artystyczna przy ul. Asnyka w Przemyślu,Willa przy ul. Dworskiego w Przemyślu,Kompleks dawnego Szpitala Wojskowego w Przemyślu,ul. Biskupia w Przemyślu, ul. Rakoczego w Przemyślu,Dworzec Kolejowy Przemyśl Główny,ul. Komisji Edukacji Narodowej w Przemyślu,Archikatedralny sobór grekokatolicki św. Jana Chrzciciela w Przemyślu

Kategoria

Historyczny, Dramat, Biograficzny

Sensacyjno-przygodowy serial telewizyjny, opowiadający o wczesnym okresie działalności Józefa Piłsudskiego. Późniejszego Naczelnika, poznajemy w 1881 roku jako nastoletniego ucznia wileńskiego gimnazjum, a rozstajemy się z nim po ponad ćwierćwieczu, gdy razem z towarzyszami z Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej dokonuje brawurowego zamachu na pociąg pocztowy w Bezdanach. Na oczach widzów młody chłopak (Kuba Dyniewicz) przemienia się w skutecznego i bezkompromisowego działacza niepodległościowego i politycznego (Grzegorz Otrębski).

W życiu młodego Piłsudskiego konspiracja oznacza zesłanie, pościgi, areszty, ucieczki, akty terrorystyczne, życie w stałym zagrożeniu. Wsparciem jest dla niego liczne grono współpracowników, w tym oddana sprawie żona. Serial uczciwie prezentuje nie tylko zaangażowanie polityczne Ziuka Piłsudskiego, ale również towarzyszące mu wątpliwości i rozterki.

Serial wyreżyserował Jarosław Marszewski, a jego produkcja była dużym przedsięwzięciem realizacyjnym – na planie pracowało: 240 aktorów, 1346 statystów, 250 kaskaderów i pirotechników, a ekipa techniczna liczyła 80 osób. Realizacja 13 odcinków trwała 125 dni zdjęciowych, które odbywały się w kilkunastu lokalizacjach: Modlin, Nowa Sucha, Nowogród, Żyrardów, Chabówka, Trakiszki, Lublin oraz Przemyśl. Przemyskie place, ulice i budynki zagrały Wilno z przełomu XIX i XX wieku, a dodatkowo, w kilku scenach, świetnie oddały specyfikę Petersburga.

Zobacz na mapie

ul. Władycze w Przemyślu

Ta ulica pojawia się kilkukrotnie, przede wszystkim w scenerii nocnej, gdyż jest to miejsce, gdzie gromadzą się wileńskie prostytutki. Za dnia maszerują tu z czerwonymi flagami i pieśnią rewolucyjną na ustach robotnicy-socjaliści, i tu dochodzi do ich zwarcia z carskim patrolem. W pensjonacie położonym przy tej ulicy zatrzymuje się po przyjeździe do Wilna Leonarda Lewandowska – syberyjska miłość Ziuka. O sześć lat starsza od niego kobieta nadal jest zakochana w Józefie, a i on nie pozostaje wobec niej obojętny. Ostatecznie jednak Leonarda podejmuje decyzję o opuszczeniu miasta.

ul. Biblioteczna w Przemyślu

Właśnie w zamachu zginął car Aleksander II, a uczniów gimnazjum zobowiązano do udziału w nabożeństwie żałobnym. Ziuk założył się ze szkolnymi kolegami, że nie pójdzie do cerkwi. W drodze do domu jego brat Bronek próbuje wybić mu to z głowy. Józek nie chce go słuchać – nie tylko nie ma wątpliwości, że nie weźmie udziału w uroczystościach, ale także, że na zakładach z kolegami z klasy jeszcze zarobi. Wiele lat później na tej samej ulicy Ziuka dostrzega jego największy przeciwnik, rosyjski aparatczyk polskiego pochodzenia, pułkownik Lew Kreutzberg. Carski oficer ma wtedy Józefa Piłsudskiego na wyciągnięcie ręki, ale nie reaguje, gdyż jest przekonany, że doświadcza jedynie alkoholowych majaków.

ul. Basztowa w Przemyślu

Nastoletni Ziuk odprowadza tędy do domu swoją ciocię Stefę. Ciocia nakłania bratanka do udziału w uroczystości żałobnej za duszę cara Aleksandra II. Najważniejsze jest dla niej to, żeby Józek ukończył rosyjskie gimnazjum. Ziuk przekonuje ją, że, mimo nieobecności w cerkwi, nic złego mu się nie stanie. Chłopak wyciąga polską jednogroszówkę z czasów Napoleona i udowadnia, że po podrzuceniu monety zawsze wypadu mu strona z orzełkiem. Zdaniem Ziuka to dowód na to, że jest wybrańcem losu skazanym na… szczęście.

ul. Smolki w Przemyślu

Po powrocie z Syberii Józef Piłsudski jest traktowany jako politycznie podejrzany i co tydzień musi meldować się w żandarmerii. Widzi, jak nasiliły się antypolskie represje i jak bardzo w Wilnie przyśpieszyła akcja rusyfikacyjna. Któregoś dnia Ziuk zatrzymuje się przy żebrzącym starcu, który trzyma w rękach tekturę z napisem „Były Powstaniec prosi o pomoc”. Gdy chwilę potem przejeżdża ulicą konny patrol Ziuk uważnie przygląda się carskim żandarmom i zaczyna myśleć o konspiracji. Także na tej ulicy do robotnicy Kazi zaleca się agent Ochrany, a dwaj prowokatorzy opłacani przez rosyjską żandarmerię prowadzą obserwacje – ich uwagę przykuwa między innymi złodziej wynoszący samowar.

Rynek Główny w Przemyślu

W tej scenie Przemyśl zmienił się w Petersburg z roku 1900. Na schodach młoda elegancka terrorystka przeprowadza zamach na carskiego oficera, strzelając do niego prosto w serce. Jej akcja jest udana, ale ona sama również ginie. Ofiarą zajścia staje się też inna młoda dziewczyna, na którą z czerwonymi goździkami w rękach czeka zakochany młodzieniec w mundurze.

ul. Katedralna w Przemyślu

Tym razem to studiujący w Petersburgu Bronek angażuje się w antycarską działalność i prosi brata, by ten zaopiekował się w Wilnie jego towarzyszem. Dwaj panowie podczas wyjścia do miasta prowadzą ożywioną rozmowę. Józef Piłsudski nie daje się przekonać do tego, że „swobodny człowiek ma tylko jedną ojczyznę – socjalizm”, bo nie podoba mu się świat, w którym wszyscy mówią po rosyjsku. Podkreśla też, że Wilno jest miastem polskim. – Pan nie wierzy w ideę socjalizmu? – pyta konspirator. – A na co mi ona? – odpowiada Piłsudski. Kilka lat później tą samą ulicą jedzie dorożką razem z żoną nowy szef wileńskiej żandarmerii, pułkownik Lew Kreutzberg. Zdaniem kobiety mieszkańcy wydają się mili, oficer zauważa jednak coś innego: „knują coś łotry, dlatego tak zęby szczerzą. No, ale zrobi się tu porządek (…)”. Wkrótce w tym miejscu dwójka prowokatorów, opłacanych przez Kreutzberga, szpieguje na jego rozkaz polskich działaczy.

Cmentarz Główny w Przemyślu

Studenci Bronisław i Józef odwiedzają grób matki, Marii z Billewiczów Piłsudskiej. Wcześniej, po raz kolejny prowadzą dyskusję na tematy polityczne i obydwaj oceniają nowego cara jako bardziej surowego i autorytarnego, niż poprzednik, Aleksander II. Bronek zdradza, że jest członkiem antycarskiej organizacji, ale nie chce podać żadnych szczegółów – uważa, że Ziuk jeszcze do tego nie dorósł.

Park Zamkowy im. Mariana Strońskiego w Przemyślu

Zaangażowany w działalność socjalistyczną Ziuk Piłsudski poznaje Romana Dmowskiego, głównego ideologa polskiego nacjonalizmu. Zbliża ich wiara w odzyskanie przez Polskę niepodległości, niechęć do caratu oraz do nastawionych ugodowo rodaków. Swoje racje wyjaśniają sobie podczas spaceru po wileńskim parku. – Naród u nas wielki, tylko ludzie mali… – wzdycha Dmowski. – Mali? Kur… po prostu! – odpowiada Ziuk. Przemyski park gra także park warszawski – tutaj ze swoim ukochanym Walerym spotyka się Wanda Piłsudska.

Pracownia artystyczna przy ul. Asnyka w Przemyślu

To cukiernia, która jest zwyczajowym miejscem spotkań grupy towarzyszy Ziuka. Tu umawiają się z nowymi członkami, wymieniają materiałami i organizują lekcje. Na jednej z nich okazuje się, że Piłsudski jest „gorący jak piec” i towarzyszka Kazia stanowczo nakazuje mu opuścić lokal. Innym razem służby carskie organizują w cukierni kocioł, z którego udaje się uciec Ziukowi, ale Kazia zostaje aresztowana. Także w tym wnętrzu odbywa się spotkanie Ziuka z socjalistyczną działaczką, rozwódką Marią Juszkiewiczową. Para wyjaśnia sobie, że konspiracja nie sprzyja ich związkowi, ale oboje mają nadzieję, że jeszcze nadejdzie dla nich dobry czas – ona zapowiada, że będzie się o to modlić, zaś Ziuk chce o to walczyć.

Willa przy ul. Dworskiego w Przemyślu

Imponująca willa, w której mieszkał kiedyś komendant Twierdzy Przemyśl, generał Hermann Kusmanek von Burgneustädten, została wykorzystana jako rezydencja naczelnika Lwa Kreutzberga i jego żony Elizawiety. W serialu zagrała jedynie bryła budynku, zdjęcia we wnętrzach (między innymi scena, gdy po raz pierwszy dzwoni dopiero co zamontowany aparat telefoniczny) zostały zrealizowane w innych lokacjach.

Kompleks dawnego Szpitala Wojskowego w Przemyślu

Przyszpitalne działki zagrały otoczenie petersburskiego szpitala psychiatrycznego, w którym Józef Piłsudski symulował chorobę psychiczną, aby uniknąć kolejnej zsyłki na Sybir. Dzięki pomocy przyjaciół, w tym wiernego Aleksandra Sulkiewicza „Tatara”, Ziukowi udaje się nocą uciec i opuścić to nieprzyjazne miejsce.

ul. Biskupia w Przemyślu

Tutaj Józef Piłsudski czeka na Marię Juszkiewiczową i jej córkę Wandę, którym szczęśliwie udało się wymknąć z rosyjskiej zasadzki. Po tym spotkaniu dochodzi do upragnionego ślubu. Z miłości Ziuk zmienia wyznanie i z katolika staje się luteranem.

ul. Rakoczego w Przemyślu

Po powrocie z Londynu Ziuk spotyka się z Aleksandrem Sulkiewiczem „Tatarem” i dopytuje o sprawy związane z organizacją. Jest rozczarowany, że bez niego ruch konspiracyjny stracił swój impet. Od przyjaciela Józef słyszy także tragiczną wiadomość – w międzyczasie w Petersburgu zmarł jego ojciec, a grób pozostaje pod obserwacją carskich służb, co wyklucza odwiedziny. Tutaj umiejscowiona została scena po zamachu na pułkownika Lwa Kreutzberga i jego ludzi. Aleksander Sulkiewicz „Tatar” przekazuje carskim funkcjonariuszom pozdrowienia od Wiktora (czyli Józefa Piłsudskiego) i rzuca w ich stronę ładunek wybuchowy. Po zamachu „Tatar” opuszcza budynek i wychodzi na zewnątrz, trzymając w dłoni napoleońską jednogroszówkę.

Dworzec Kolejowy Przemyśl Główny

Tabliczka z napisem: Вільня informuje, że mamy do czynienia z dworcem wileńskim. To miejsce przyjazdów i wyjazdów, zawsze tłoczne i głośne. Gdy Józef Piłsudski ma dość studiów w Charkowie tutaj serdecznie wita się z bratem Bronisławem po powrocie do Wilna. Tutaj wsiadają do dorożki pułkownik Lew Kreutzberg wraz z żoną, tu także po raz pierwszy widzimy syberyjską miłość Ziuka, czyli Leonardę Lewandowską. Przed dworcem Józef Piłsudski rozmawia też kilka lat później ze swoją żoną Marią – nie potrafi jej odpowiedzieć na pytanie, kiedy wróci z kolejnej akcji.

ul. Komisji Edukacji Narodowej w Przemyślu

W jednej z tutejszych kamienic mieści się konspiracyjna siedziba wileńskich socjalistów i ich nielegalna drukarnia. Towarzysze Ziuka, w tym młoda robotnica Kazia, wielokrotnie przemierzają tę ulicę przenosząc w ciężkich walizach lub ukrywając pod ubraniami niedozwolone druki. W wyniku zdrady służby urządzają na socjalistów obławę, a w ich ręce trafiają ogromne ilości socjalistycznej bibuły.

Archikatedralny sobór grekokatolicki św. Jana Chrzciciela w Przemyślu

Nastoletni Ziuk za wszelką cenę chce udowodnić własną niezależność. Gdy ulicą przejeżdża generał rosyjskiej armii, chłopiec – zamiast zasalutować, jak wszyscy inni przechodnie – podrzuca do góry swoją napoleońską jednogroszówkę i odwraca się tyłem do wojskowego. Tak aroganckie zachowanie musi skończyć się karą i Ziuk trafia do gimnazjalnego karceru. Okazuje się jednak, że wszystko to zostało sprytnie zaplanowane. Jako osadzony w karcerze uczeń nie może wziąć udziału w uroczystościach żałobnych, a skoro tak, to władze szkoły nie mają prawa usunąć go z gimnazjum za niezawinioną nieobecność w cerkwi. Ziuk faktycznie wygrywa zakłady ze szkolnymi kolegami i zdobywa pieniądze na papierosy.