1670

Maciej Buchwald, Kordian Kądziela
Jakub Rużyłło
Nils Croné
Mirosław Koncewicz
Jerzy Rogiewicz
2023-2025
Bartłomiej Topa, Katarzyna Herman, Martyna Byczkowska, Michał Sikorski, Michał Balicki, Andrzej Kłak, Dobromir Dymecki, Kirył Pietruczuk
Polska
16 odcinków x ok. 29-43 min.
Netflix
Sektor rzeszowski - skansen w Kolbuszowej,Wiatrak z Markowej - skansen w Kolbuszowej,Dwór Jana Pawła - skansen w Kolbuszowej,Chałupa z Budziwoja - skansen w Kolbuszowej,Młyn wodny z Żołyni - skansen w Kolbuszowej,Karczma „U Żyda” – skansen w Kolbuszowej,Stodoła z Markowej w zagrodzie Szylarów z Markowej - skansen w Kolbuszowej,Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu,Staw - skansen w Kolbuszowej,Kapliczka z Rakszawy - skansen w Kolbuszowej,Chałupa Kielara z Markowej - skansen w Kolbuszowej,Zagroda z Jeziórka - skansen w Kolbuszowej
Komedia

Satyryczny kostiumowy serial komediowy stawia w krzywym zwierciadle zarówno XVII-wieczną Rzeczpospolitą Obojga Narodów, jak i współczesną Polskę. Pierwszy sezon zadebiutował w Netflixie w 2023 roku, a w kolejnych miesiącach zyskał liczne grono fanów. Scenariusz autorstwa Jakuba Rużyłły wpisuje się w tzw. zwrot ludowy w polskiej humanistyce i uwypukla faktyczne relacje między szlachtą a chłopstwem, ale posługuje się popkulturowym pastiszem, przerysowaniami i absurdalnym humorem. W centrum opowieści znajdują się szlachcic Jan Paweł Adamczewski (Bartłomiej Topa), jego rodzina, chłopi i najbliższe otoczenie.
Według głównego bohatera Rzeczpospolita z 1670 roku to najpotężniejsze państwo świata, a on sam marzy o tym, aby zostać najsłynniejszym Janem Pawłem w historii kraju. Problemy, którym (nieudolnie) stawia czoła, bywają zaskakująco podobne do realiów życia współczesnych Polaków, a argumenty przedstawiane przez serialowe postaci przypominają bieżącą debatę publiczną. W serialu wyreżyserowanym przez Macieja Buchwalda i Kordiana Kądzielę wyróżniają się znakomita obsada oraz błyskotliwe dialogi. O swoim ojcu nastoletnia Aniela (Martyna Byczkowska) mówi na przykład, że „ma dobre serce, ale mentalnie jest w średniowieczu”, z kolei Zofia Adamczewska (Katarzyna Herman) regularnie zaznacza, że to sąsiad ma „większą połowę” wsi Adamczycha, a gdy Jan Paweł ripostuje, że rozmiar nie ma znaczenia, Zofia kończy: „Tak mówią ci z małymi wsiami”.
Zdjęcia powstawały przede wszystkim w skansenie w Kolbuszowej, gdzie kręcona była większość scen plenerowych osadzonych we wsi Adamczycha, a także w Zespole Cerkiewnym w Radrużu.
Maciej Buchwald - reżyser
Wierzyliśmy, że to, co robimy, jest ciekawą propozycją, natomiast nie spodziewaliśmy się takiego spektakularnego odbioru – zarówno w kontekście skali, jak i dotarcia do tak wielu różnych grup wiekowych, społecznych czy zawodowych. Moją może mało skromnie brzmiącą odpowiedzią, dlaczego się udało, jest to, że wreszcie ktoś uwierzył, że można robić komedie inaczej niż przez ostatnie kilkadziesiąt lat. Często robi się rzeczy, które w jakiś sposób są podobne do czegoś, co już się sprawdziło. Ja głęboko wierzę i jestem przekonany, że żeby coś się udało, element ryzyka musi być obecny (…). My, twórcy, mamy poczucie, że to nie jest żaden kontrowersyjny serial. On jest tak naprawdę bardzo bezpieczny – nigdy nie myśleliśmy, że szykujemy jakąś wielką kontrowersję. Oczywiście w Polsce być może sam fakt, że podchodzisz w luźniejszy sposób do historii, już powoduje, że jest to kontrowersyjne.
Maciej Buchwald o „1670”: wreszcie ktoś uwierzył, że można robić komedie inaczej [online] https://www.polskieradio.pl/10/11519/Artykul/3519050,maciej-buchwald-o-1670-wreszcie-ktos-uwierzyl-ze-mozna-robic-komedie-inaczej
Nils Croné - autor zdjęć
Tutaj, w Kolbuszowej, nie tylko znaleźliśmy fantastyczny skansen z pięknymi budynkami i piękną przyrodą, ale też jest to jedno z niewielu miejsc, gdzie można stanąć po prostu w środku naszej wsi, obrócić się o 360 stopni i nie widzieć żadnych nowoczesnych elementów. To było kluczowe dla nas, żebyśmy mogli nauczyć widza, jak wygląda topografia naszej Adamczychy. Żebyśmy mogli uwierzyć, że w tym miejscu to faktycznie istnieje.
Trwają zdjęcia do drugiego sezonu serialu „1670” [online] https://radio.rzeszow.pl/124727/trwaja-zdjecia-do-drugiego-sezonu-serialu-1670/
Kordian Kądziela - reżyser
To, co nas urzekło w Kolbuszowej, to właśnie to, że zabudowę naszej Adamczychy mogło stworzyć kilka domków, które były blisko siebie. Obok jeszcze ten piękny staw. Mieliśmy takie poczucie, że jest tu trochę jak w studiu filmowym. Że mamy niby plener, ale jednocześnie mamy 360 stopni komfortu patrzenia i możliwość ustawiania kamery gdziekolwiek bez obawy, że coś nam zaburzy tę naszą iluzję
Trwają zdjęcia do drugiego sezonu serialu „1670” [online] https://radio.rzeszow.pl/124727/trwaja-zdjecia-do-drugiego-sezonu-serialu-1670/
Korso Kolbuszowskie - lokalna prasa
W produkcji nakręconej w skansenie wzięli udział statyści z powiatu kolbuszowskiego. Niektórzy z nich zagrali w serialu znaczące role. W postać Żyda wcielił się Karol Wesołowski, przewodniczący Osiedla Mieszkaniowego nr 2 w Kolbuszowej. Jednymi z chłopów byli Łukasz Szymański ze Świerczowa i Jan Hodór z Kolbuszowej Dolnej. Z kolei szlachcica zagrał Marcin Rudny z Lipnicy w gminie Dzikowiec. Koni użyczyła Zagroda Jeździecka Mustang z Weryni, nad bezpieczeństwem pożarowym czuwała jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej z Kolbuszowej Górnej, zwierzęta zagrodowe zapewnił Marian Olszowy z Kolbuszowej Górnej, a nadzorem konserwatorskim obiektów zdjęciowych zajął się Marcin Zimny z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
Kamil Ząbczyk, Mija rok od wielkiej premiery „1670” Netflixa. W serialu wzięli udział nasi mieszkańcy, [online] https://korsokolbuszowskie.pl/wiadomosci/mieszkancy-z-kolbuszowej-wystapili-w-serialu-netflixa-1670-nakreconym-w-skansenie-to-piekna-zyciowa-przygoda-przyznaja/0pKH6nfaF7qSWlh4MrNo
Zobacz na mapie
.png%3F2026-03-25T14%3A33%3A37.615Z&w=3840&q=80)
Sektor rzeszowski - skansen w Kolbuszowej
Ulokowana tutaj tonąca w błocie wieś Adamczycha stanowi lokację wielu serialowych scen. Kręcą się po niej zarówno mieszkańcy, z których spora część to statyści z Kolbuszowej i okolic, jak i należące do skansenu w Kolbuszowej gęsi, kozy, owce oraz kury. W centrum wsi Jan Paweł Adamczewski (Bartłomiej Topa) przeprowadza spis innowierców i informuje swoich chłopów, że Polska jest krajem tolerancyjnym, ale osoby niewyznające katolicyzmu „po śmierci sczezną w piekle, bo są złymi ludźmi”. Jego syn, ksiądz Jakub (Michał Sikorski), umieszcza liczbę wyznawców poszczególnych religii w tabelce, stosując bardzo prosty zapis graficzny: każdą religię poza katolicyzmem oznacza smutną buźką. Jeden z chłopów wyznaje, że wierzy w Kapelusznika, który po śmierci dobre osoby obdarowuje ziemniakami, a złe wrzuca do błota. Takie zasady wiary okazują się całkiem interesujące dla pozostałych mieszkańców Adamczychy. Przed Marszem Równości, który ma przejść przez wieś, Jan Paweł przeżywa ogromny dylemat. Zofia (Katarzyna Herman) i Anielka (Martyna Byczkowska) mają odmienne zdania co do tego, czy to wydarzenie powinno się odbyć, a Jan Paweł nie chce wybierać między żoną a córką. Początkowo szlachcic staje po stronie Zofii i twierdzi, że Marsz nie może się odbyć. Na jego polecenie wieśniacy rozkopują główną drogę w poszukiwaniu domniemanych szczątków króla Bolesława Krzywoustego. W centrum wsi między zagrodami odbywa się ponadto pojedynek Jana Pawła Adamczewskiego z Jeremim (Konrad Żygadło) znanym jako „Nagła Śmierć”. Jeden ze szlachciców tłumaczy: „Bóg, honor i ojczyzna to trzy najczęstsze przyczyny śmierci polskich szlachciców”. Zamiast szabel proponuje walkę na cepy, jednak ostatecznie wybrana zostaje siekiera. Adamczycha to ukochana wieś Jana Pawła – choć pierwotnie należy do niego tylko jej „mniejsza połowa”. W jednej ze scen szlachcic leży na wyściełanej słomą drodze i opisuje walory miejscowości. Zapowiada przy tym, że skoro tutaj się urodził, tutaj także spocznie, „za wyjątkiem serca, bo ono spocznie na Wawelu”.
.png%3F2026-03-25T14%3A33%3A04.722Z&w=3840&q=80)
Wiatrak z Markowej - skansen w Kolbuszowej
Jest to kuźnia Macieja (Kirył Pietruczuk) – nowego mieszkańca wsi, który przyjechał do Polski na „wymianę chłopską Erasmus”, bo bliscy przekonali go, że ten kraj jest potęgą. „Nazywam się Maciej, pochodzę z Litwy” – takimi słowami przedstawia się Janowi Pawłowi jego nowy poddany. Musi to robić kilkukrotnie, bo szlachcic nie potrafi zapamiętać imienia przybysza. Maciej zna miejsce chłopa w systemie feudalno-pańszczyźnianym. Powtarza: „Niczego nie oczekuj i nie miej żadnych pragnień”. Do kuźni dokwaterowany zostaje brat Zofii Adamczewskiej – Bogdan (Dobromir Dymecki). Tego „bezdomnego Sarmatę” biorącego udział „we wszystkich najważniejszych klęskach naszej armii” rodzina (nawet siostra!) traktuje dość lekceważąco. Bogdanowi bardzo nie podoba się, że musi dzielić lokum z chłopem z Litwy. Wyznacza wyraźną granicę między Polską a Litwą, nie zważając na istnienie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. W kuźni Maciej kilkukrotnie rozmawia z Anielą, która bardzo mu się podoba. Przed budynkiem odbywa się m.in. rozmowa Jana Pawła Adamczewskiego z jego niesfornym synem Stanisławem (Michał Balicki) o właściwym podejściu do chłopów. Jan Paweł streszcza je słowami: „hop, hop, hop”.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A53.793Z&w=3840&q=80)
Dwór Jana Pawła - skansen w Kolbuszowej
Dwór Adamczewskich filmowcy wybudowali specjalnie na potrzeby serialu. To tu, przed dworem rodziny Adamczewskich rozgrywa się między innymi scena dostarczenia ogromnej skrzyni z zegarem, który Jan Paweł zabiera ze sobą na sejmik szlachecki, aby zrobić wrażenie na jego uczestnikach. Przed dworem widzimy również moment, gdy zegar ląduje w zwałach błota, a później nocą spektakularnie wybucha. Podwórko przed dworem Adamczewskich tonie w błocie. Wyjątkiem jest wizyta niedoszłych teściów Stanisława, rodziców jego narzeczonej Jadwigi. Dla gości z miasta ścieżka od wyjścia z karocy po drzwi posiadłości wyściełana jest słomą. Obiekt nie stanowi stałej części Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej; został zbudowany jako scenografia na potrzeby serialu.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A44.877Z&w=3840&q=80)
Chałupa z Budziwoja - skansen w Kolbuszowej
Przy tym budynku rozstawia się obwoźny teatr, którego przyjazd do Adamczychy wywołuje wiele emocji. Mieszkańcy są go ciekawi, jedynie ksiądz Jakub Adamczewski (Michał Sikorski) wyraża sceptycyzm, stawiając obwoźny teatr na równi z… reformacją i Judaszem. Jeden z aktorów przekonuje Macieja z Litwy, że życie i praca w zespole teatralnym to piękna przygoda, a na żonglujących aktorów „dziewki lecą”. Rzeczywiście, gdy mężczyzna zaczyna żonglować, zza chałup biegnie w ich stronę cała gromada wiejskich dziewcząt.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A34.322Z&w=3840&q=80)
Młyn wodny z Żołyni - skansen w Kolbuszowej
Przed młynem toczy się rozmowa Jana Pawła z synami o podejściu do chłopów. Ksiądz Jakub jest radykalny, z kolei Stanisław zamiast zajmować się kwestią zarządzania zasobami ludzkimi, woli scrollować „przeglądacz obrazków” (który wyraźnie przypomina ekran smartfona). W innym odcinku, gdy przed młynem chłopi jedzą posiłek, ksiądz Jakub ogłasza im, że jego siostra wkrótce wyjdzie za mąż – nowina jest elementem realizacji planu „Mezalians” i ma wywołać zazdrość w Macieju. Miejsce przed młynem to także lokalizacja dla chłopskiego ślubu, podczas którego Jan Paweł kilkukrotnie wchodzi w rolę kapłana i kończy za swojego syna formułę o ogłoszeniu młodej pary mężem i żoną.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A23.097Z&w=3840&q=80)
Karczma „U Żyda” – skansen w Kolbuszowej
Wiejska karczma stanowi centrum życia towarzyskiego wsi Adamczycha. Umożliwia spotkanie przedstawicieli różnych klas. Tutaj kilkukrotnie rozmawiają ze sobą chłop Maciej z Litwy i szlachcianka Aniela Adamczewska. Wspólnie wykonują spektakularny taniec do słów piosenki „Cóżeś ty, Kasiu, zrobiła” (w wykonaniu Niny Kodorskiej i zespołu Wowakin). Tutaj także odbywa się chłopskie wesele, zakłócone porodem chłopki, oraz niezapowiedziana wizyta śledczego – jednookiego księdza Żmii z Sandomierza, którego zadaniem jest rozwikłanie tajemnicy zniknięcia syna magnata. Karczmą zarządza młody Żyd Izaak (Sebastian Pawlak), rozczarowany faktem, że do tej pory nikt nie zaprosił go do żadnego spisku. Korzystając z obecności w karczmie wielu włościan, Jan Paweł odgrywa tu scenę czytania rzekomego listu od króla, w którym nakazuje się zwiększenie wymiaru pańszczyzny z czterech do pięciu dni. Ogromnie zadowolony z inteligentnego fortelu Jan Paweł jest tym samym przekonany, że oto usprawnił pracę folwarku. Obiekt nie stanowi stałej części Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, został zbudowany jako scenografia na potrzeby serialu.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A12.739Z&w=3840&q=80)
Stodoła z Markowej w zagrodzie Szylarów z Markowej - skansen w Kolbuszowej
Stodołę bardzo wszechstronnie wykorzystano. W pierwszym odcinku pierwszego sezonu to tutaj Stanisław Adamczewski wraz z dwoma kolegami organizuje próby swojego zespołu muzycznego. Do środka wpada oburzony ojciec i ogłasza, że w jego stodole nie będą się dziać takie rzeczy, ale Stanisław odpowiada spokojnie: „Tato, tak się teraz gra…” i dopowiada: „późny barok”. W tym wnętrzu odbywa się też sesja motywacyjna dla chłopów prowadzona przez Jana Pawła Adamczewskiego, który nie może zrozumieć, dlaczego jego sąsiad osiąga lepsze wyniki ekonomiczne. Nie mieści mu się w głowie, że chłopi drugiego współwłaściciela Adamczychy partycypują w wypracowanych przez folwark zyskach. Sam Jan Paweł swoich chłopów próbuje przekonać do „teorii skapywania”. W stodole ksiądz Jakub planuje schadzkę Anieli i Macieja, ale obydwoje są na siebie obrażeni i żadne nie przychodzi na spotkanie. Zamiast tego na sianie spotyka się chłopka odgrywająca rolę hrabiny oraz chłop odgrywający rolę panicza. Na ich sadomasochistyczne praktyki patrzą ksiądz Jakub oraz Jan Paweł. Tutaj też Jan Paweł ćwiczy przed pojedynkiem z Jeremim, a trenuje go szwagier Bogdan. Wnętrze stodoły wypełniają drewniane przyrządy do ćwiczeń, do złudzenia przypominające te znane ze współczesnych siłowni. Początkowo Jan Paweł jest pełen zapału i wiary w wygraną, te jednak pryskają, gdy Bogdan zdradza, że Jeremi jest świetnym wojownikiem i nosi pseudonim „Nagła Śmierć”.
.png%3F2026-03-25T14%3A32%3A00.588Z&w=3840&q=80)
Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu
Mury okalające świątynię udają mury miasteczka, w którym odbywa się szlachecki sejmik. Jan Paweł Adamczewski dołącza do niego niemal w ostatniej chwili dzięki informacjom od Macieja, pomocnika kowala. Co prawda list z datą sejmiku trafił do szlachcica na czas, ale właściciel Adamczychy nie potrafił go przeczytać. We wnętrzu cerkwi na tle przepięknego ikonostasu odbywa się sam sejmik. W trakcie głosowania Jan Paweł wykorzystuje zasadę liberum veto, która – jak wiemy z historii – przyczyniła się do upadku Rzeczpospolitej.
.png%3F2026-03-25T14%3A31%3A52.041Z&w=3840&q=80)
Staw - skansen w Kolbuszowej
Zarówno sam staw, jak i jego brzegi stanowią scenerię dla wielu serialowych scen. Jedna z bardziej charakterystycznych to ta, w której Zofia Adamczewska poddaje próbie wody chłopa, którego jej syn Jakub wziął za proroka. W innym odcinku członkowie trupy teatralnej korzystają z chwili przerwy, aby nad brzegiem stawu spożyć grzybki halucynogenne. Niespodziewanie dołącza do nich Bogdan, który ogłasza, że bardzo lubi jeść jadalne rzeczy i że „nie będą mu aktorzy mówić, co szlachcicowi wolno, a czego nie”. Efekty spożycia dużej porcji halucynogennych grzybków okazują się spektakularne – Bogdan nabiera przekonania, że jest sułtanem władającym Imperium Osmańskim i chodzi po wsi razem z kozą, którą uważa za swojego ojca. Pomost nad stawem to także miejsce, gdzie Maciej spotyka Anielę, gdy ta w ramach protestu przeciwko polowaniu zorganizowanemu przez Jana Pawła do swojego portretu domalowuje dzika.
.png%3F2026-01-23T09%3A11%3A41.545Z&w=3840&q=80)
Kapliczka z Rakszawy - skansen w Kolbuszowej
Gdy Jan Paweł Adamczewski nabiera podejrzeń, że może być chory na dżumę, jego syn ksiądz Jakub postanawia wykorzystać tę okoliczność do celów biznesowych. Przekonuje chłopów, że zwykli święci patronowie mogą nie poradzić sobie z ochroną mieszkańców Adamczychy przed dżumą. Dlatego namawia do wykupienia najlepszego zabezpieczenia w stworzonym przez siebie punkcie Prywatnych Usług Opatrznościowych.
.png%3F2026-03-25T14%3A33%3A28.031Z&w=3840&q=80)
Chałupa Kielara z Markowej - skansen w Kolbuszowej
W tym domu chłop Maciej razem z karczmarzem Izaakiem (Sebastian Pawlak) i płaczką Stasią (Elżbieta Okupska) ustalają szczegóły ucieczki Macieja ze wsi. Pomocnik kowala nie widzi szansy na stworzenie związku ze szlachcianką Anielą Adamczewską, dlatego postanawia opuścić Adamczychę i dołączyć do objazdowej trupy teatralnej. Szczegóły tego zadania obmyśla razem z nim Izaak – szczęśliwy, że w końcu zaproszono go do jakiegokolwiek spisku.
.png%3F2026-03-25T14%3A33%3A19.532Z&w=3840&q=80)
Zagroda z Jeziórka - skansen w Kolbuszowej
Na zewnątrz tego budynku odbyły się mowy kończące księdza Jakuba i Bogdana po odprawieniu egzorcyzmów w chacie opętanej chłopki. To tutaj złe moce objawiały się również w najbliższym otoczeniu, chociażby w kaczkach, które pływały po pobliskim stawie tyłem. Opętana przez złe moce dziewczyna pozostaje zupełnie odporna na słowa księdza, który uważa, że jej stan to efekt bezstresowego podejścia rodziców.